Hoogbegaafden zien soms dingen die anderen niet zien. Dat is een van hun sterkste eigenschappen. En soms ook een van hun zwakste. Want dezelfde mensen die een patroon herkennen in een complexe dataset, blijken af en toe volledig blind voor wat zich recht voor hun neus afspeelt. Daar moest ik aan denken toen een groep jonge hoogbegaafden een oplossing bedacht voor de verspreiding van AIDS in Afrika.
Enige tijd geleden werd een aantal jonge hoogbegaafden gevraagd mee te denken aan een oplossing voor de AIDS-problematiek in Afrika. Op basis van fundamenteel data-onderzoek, werd duidelijk hoe AIDS zich eigenlijk verspreid. Namelijk via wegen die van Noord- naar Zuidelijk Afrika lopen. Bij de grensovergang, moeten vrachtwagens vaak dagen, soms wekenlang wachten. Op deze plekken ontstaan flash villages dat onder meer prostitutie aantrekt. Uit de data bleek dat het virus zich via vrachtwagenchauffeurs van noord naar zuid verspreid en bij flash villages van oost naar west (of omgekeerd). Daarop is een voorlichtingscampagne gestart bij de grensovergangen met mobiele ziekenhuisposten. Na een paar jaar bleek dat de verspreiding van het AIDS-virus zich significant te hebben gereduceerd. Prachtig verhaal.
Als gevolg hiervan werd de onderneming waar de jonge hoogbegaafden werkzaam waren, genomineerd voor een prijsje. Een in Nederland totaal onbekend prijsje: de GBC ‘Technology for health award’. Omdat de onderneming ook twee vestigingen in de USA had, dachten een aantal hoogbegaafden ‘laten we eens gaan kijken’. Wat volgt is een true story.
Het feestje was, aldus de uitnodiging, ergens aan Wall Street. Men moest zich melden bij Cipriani’s. Voor wie daar nooit is geweest: Cipriani is niet het soort restaurant waar je op een dinsdagavond spontaan binnenloopt voor een dagschotel. De straat stond vol limo’s. Wall Street was afgezet. Mensen in smokings en avondjurken bewogen zich met een vanzelfsprekendheid die erop wees dat zij hier vaker kwamen. De hoogbegaafden niet. Die probeerden vooral te begrijpen waarom een bijeenkomst over AIDS-preventie in Afrika blijkbaar moest plaatsvinden op een locatie waar de gemiddelde stoel vermoedelijk meer kostte dan hun auto.
Eenmaal binnen werden zij naar een tafeltje voor het podium geleid. De tafelgenoten waren Ted Turner (oprichter CNN), een zekere meneer Trump en Kim Cattrall (Sex & the City). Op enig moment werd de winnaar in de categorie ‘Health’ bekend gemaakt: ‘ And the winner is………………………., de hoogbegaafden uit Nederland’. De prijs, die werd uitgereikt door de echtgenote van de Zuid-Afrikaanse president, bestond uit een aantal gesprekken op C-level met de voornaamste sponsoren en deelnemers van de GBC-award. Coca Cola, Microsoft, Virgin, CNN etc. Daarnaast mochten de hoogbegaafden een presentatie houden in het hoofdkantoor van de Verenigde Naties.
Zo gezegd, zo gedaan. Vol goede moed en perfect voorbereid togen de hoogbegaafden naar de VN. Om vervolgens in een zaaltje te belanden met hooguit drie min of meer geinteresseerde Chinese afgevaardigden. Of toeristen, dat was onduidelijk. De hoogbegaafden besloten de presentatie toch maar te geven.
Na een paar minuten bleef een man in de deuropening staan luisteren naar de presentatie. Spijkerbroek, bloesje, zonnebril en pet op. Na afloop van de presentatie liep hij naar de hoogbegaafden toe. Enigszins geëmotioneerd vertelde hij dat dit een van de meest waardevolle presentaties was die hij had gehoord. Waarom? Zijn vader was z’n hele leven vrachtwagenchauffer geweest. En dat maakte de presentatie persoonlijk. Ineens was er een daverend applaus hoorbaar uit de VN-Veiligheidsraadzaal, iets verderop in de gang. Dat was het moment waarop de man zich verontschuldigde omdat hij zijn echtgenote moest ophalen. Hij gaf nog wel zijn kaartje met persoonlijke mobiele nummer met de opmerking ‘If I can you anything for you, just send me a text message’. Zijn echtgenote bleek achteraf Angelina Jolie die gelijktijdig de VN-Veiligheidsraad had toegesproken omdat zij op dat moment voor de VN werkte aan internationale humanitaire vraagstukken.
De hoogbegaafden vonden de man in de deuropening wel aardig, maar gooiden het kaartje toch weg.
U kunt zich voorstellen dat ik deze anekdote sindsdien met enige regelmaat onder de neus van de hoogbegaafden wrijf. Jullie hadden het persoonlijke telefoonnummer van de heer Pitt, met expliciete uitnodiging om hem te bellen. En jullie gooien het kaartje weg.
Tot vorige week. Een nieuwe collega blijkt een huis in Frankrijk te hebben. Haar buurman, u raadt het al, is de heer Pitt. Ze zwaaien soms naar elkaar. Zij stelde voor om het bovenstaande verhaal in een brief te zetten die zij aan hem zal overhandigen.
Twaalf jaar later gaan we dus alsnog een brief schrijven. Niet omdat we iets nodig hebben van de heer Pitt. En eerlijk gezegd ook niet omdat we spijt hebben van het weggegooide kaartje. Het gaat om een stukje afronding, zo u wilt. Het mooie van het verhaal is juist dat niemand op dat moment doorhad wie hij was. De hoogbegaafden waren namelijk veel meer geïnteresseerd in iets anders. In AIDS, vrachtwagenchauffeurs, data, in een patroon dat niemand eerder had gezien. Misschien is dat uiteindelijk de geestigheid van dit verhaal. Dat een groep jonge hoogbegaafden een epidemiologisch raadsel oplost dat zich uitstrekt over een heel continent. Om vervolgens een van de beroemdste acteurs ter wereld te reduceren tot: ‘een aardige man bij de deur.’
En eerlijk gezegd heeft dat ook wel iets geruststellends. Er bestaan blijkbaar nog mensen die een epidemiologisch patroon interessanter vinden dan de heer Pitt.
Harry Veenendaal | Eindbaas Mandeville Academy