Mandeville Academy

Een pand, een naam en een traditie

Mandeville Academy is meer dan een onderwijsprogramma. Het is een academische gemeenschap. Een plaats waar studenten gedurende een jaar samen wonen, leren, onderzoeken, creëren en groeien. Een plaats waar nieuwsgierigheid serieus wordt genomen en waar grote vragen niet worden vermeden, maar juist worden opgezocht.

Wie meer wil weten over ons onderwijs, curriculum en studentenleven kan terecht op de pagina’s Onderwijs, Curriculum en Wonen. Deze pagina gaat over iets anders.

Deze pagina gaat over de vraag waarom Mandeville bestaat, waarom de Academie gevestigd is aan de Westhaven en waarom geschiedenis, gemeenschap en traditie een belangrijke plaats innemen binnen het leven van de Academie.

De Academie aan de gracht | Westhaven 12 als onderdeel van het curriculum

Mandeville Academy is gevestigd aan de Westhaven in het historische hart van Gouda. Voor de Academie is dit meer dan een gebouw. Het Huis maakt deel uit van het curriculum.

Studenten wonen er, studeren er, organiseren salons, voeren gesprekken, schrijven teksten, spelen muziek en werken aan projecten. Het gebouw vormt daarmee niet alleen de plaats waar het onderwijs plaatsvindt. Het is zelf een bron van onderwijs.

Tijdens de eerste weken van het studiejaar maken studenten kennis met de geschiedenis van het pand, de stad en de generaties die hen zijn voorgegaan. Daarbij ontdekken zij dat iedere generatie tijdelijk deel uitmaakt van een groter verhaal.

Een huis met een geschiedenis | De geschiedenis van Westhaven 12 reikt eeuwen terug.

Onder het gebouw bevinden zich laatmiddeleeuwse kelders die herinneren aan het Gouda van de vijftiende eeuw. Door de eeuwen heen woonden, werkten en ontmoetten uiteenlopende generaties mensen elkaar op deze plek.

Ook de minder comfortabele delen van die geschiedenis worden niet vermeden. De geschiedenis van Gouda, handel, kolonialisme en slavernij maken deel uit van de wereld waarin het pand zich heeft ontwikkeld. Studenten onderzoeken deze geschiedenis niet om snelle oordelen te vellen, maar om beter te begrijpen hoe samenlevingen ontstaan, veranderen en welke verantwoordelijkheid iedere generatie draagt voor de toekomst. Want een academie leert niet alleen van wat bewonderenswaardig is in het verleden. Zij leert ook van wat ongemakkelijk is.

Erasmus en Bertha | Een huis van toevlucht, vorming en bemoediging

Erasmus geldt als één van de invloedrijkste denkers uit de Europese geschiedenis. Hij staat symbool voor nieuwsgierigheid, geleerdheid, kritisch denken en intellectuele onafhankelijkheid.

Minder bekend is het verhaal van Bertha van Heijen.

Toen Erasmus jong was, verloor hij zijn ouders. In Gouda vond hij steun bij Bertha van Heijen, een welgestelde weduwe die aan de Westhaven woonde. Erasmus beschreef haar later als zijn weldoenster, voogdes en tweede moeder. In haar huis vond hij een toevluchtsoord tijdens een moeilijke periode van zijn leven. Na haar overlijden schreef Erasmus twee Latijnse grafschriften en een uitgebreide grafrede ter haar nagedachtenis. Daarin beschrijft hij hoe zij hem troost bood, ondersteunde in tijden van armoede en hem hielp zijn weg te vinden toen hij die zelf nog niet kende.

Voor de Academie is dit verhaal meer dan een historische anekdote. Het herinnert ons eraan dat talent zich nooit volledig alleen ontwikkelt. Zelfs Erasmus had mensen nodig die in hem geloofden voordat de rest van de wereld dat deed. Mensen die hem ruimte gaven, die hem ondersteunden, die hem hielpen groeien. Daarom kennen wij binnen Mandeville de Bertha-traditie. Zij vertegenwoordigt een eenvoudige maar belangrijke gedachte: niemand vormt zichzelf alleen.

Achter iedere student staan ouders, vrienden, docenten, mentoren, (huis)dieren of anderen die ruimte hebben gemaakt voor ontwikkeling. Een jaar Mandeville is daarom niet alleen een ontdekkingstocht naar jezelf, maar ook een oefening in dankbaarheid voor degenen die onderweg hebben geholpen.

Waarom Mandeville?

De naam Mandeville verwijst naar verschillende historische figuren die eigenschappen vertegenwoordigen die belangrijk zijn binnen de Academie: nieuwsgierigheid, onafhankelijk denken, intellectuele moed, verbeeldingskracht en de bereidheid om vanzelfsprekendheden opnieuw te onderzoeken.

Een bijzondere nalatenschap

In de bibliotheek van Mandeville Academy wordt de familiebijbel van de familie De Mandeville bewaard: een eerste druk van de Statenbijbel uit 1637. Generaties van de familie legden hierin geboorten, huwelijken en overlijdens vast. De handgeschreven aantekeningen bevatten onder meer gegevens over Michael de Mandeville en Judith Verhaer, de ouders van Bernard Mandeville, alsmede over Bernard zelf en verschillende latere generaties van de familie. De registratie van de geboorte van Bernardus de Mandeville op 15 november 1670 bevindt zich eveneens in deze bijbel.

De bijbel bleef eeuwenlang binnen de familie en haar nazaten bewaard. Via een bijzondere keten van familieoverleveringen en schenkingen vond zij uiteindelijk haar weg naar Mandeville Academy, waar zij tegenwoordig zorgvuldig wordt geconserveerd.

Daardoor komen binnen de Academie twee verschillende historische tradities samen. Aan de Westhaven bevindt zich een huis dat verbonden is met Erasmus en Bertha van Heijen. In de bibliotheek wordt een familiearchief bewaard dat rechtstreeks verbonden is met Bernard Mandeville. Het ene vertelt het verhaal van een plaats; het andere het verhaal van een familie. Samen herinneren zij eraan dat ideeën niet los ontstaan van mensen, gemeenschappen en generaties die elkaar vormen en inspireren.

Bernard Mandeville en zijn intellectuele erfenis

Hoewel zijn naam tegenwoordig minder bekend is dan die van sommige latere denkers, behoort Bernard Mandeville tot de invloedrijkste intellectuelen van de vroege Verlichting. Zijn ideeën over menselijke drijfveren, handel, welvaart en maatschappelijke ontwikkeling hebben diepe sporen nagelaten in het Europese denken.

Latere denkers als David Hume, Adam Smith, Friedrich Hayek en John Maynard Keynes gingen ieder op hun eigen wijze de dialoog aan met thema’s die Mandeville al vroeg had onderzocht. Sommigen bouwden op zijn inzichten voort, anderen keerden zich er juist tegen. Maar vrijwel niemand kon hem negeren. Zijn beroemde gedachte dat individuele belangen soms onbedoeld kunnen bijdragen aan het algemeen welzijn behoort tot de ideeën die hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de moderne economische wetenschap.

Voor studenten van Mandeville Academy is dat een inspirerende gedachte. Grote ideeën ontstaan zelden uit overeenstemming. Zij ontstaan vaak doordat iemand een ongemakkelijke vraag durft te stellen die anderen liever vermijden.

Bernard Mandeville

Bernard Mandeville (1670–1733) was arts, filosoof, econoom en satiricus. Hij stond bekend om zijn vermogen om de vanzelfsprekendheden van zijn tijd ter discussie te stellen. Waar anderen tevreden waren met eenvoudige verklaringen, bleef hij vragen stellen. Binnen de Academie is juist die houding belangrijk. Niet omdat studenten zijn conclusies moeten overnemen, maar omdat zij moeten leren onderzoeken waar anderen stoppen met denken.

Het logo: het omgekeerde schild

Het logo van Mandeville Academy is gebaseerd op een omgekeerd middeleeuws wapenschild. Historisch verwees dit naar iemand die buiten de gevestigde orde stond. De Academie heeft dit symbool omarmd. Niet omdat anders zijn een doel op zich is. Maar omdat veel studenten ervaren dat hun manier van denken niet altijd vanzelfsprekend aansluit bij hun omgeving. Juist mensen die bereid zijn anders te kijken, blijken soms nieuwe mogelijkheden te zien die anderen over het hoofd zien.