Op aanvraag

Masterclass Forensisch Redeneren op Bayesiaanse grondslag voor togaberoepen (2019091113)*

De masterclass Forensisch Redeneren op Bayesiaanse grondslag voor togaberoepen kan gezien worden als een uitbreiding op, en een verdieping van, de online basiscursus over de basisbeginselen van Forensisch Redeneren (2019091111). De betreffende uitgangspunten en leerdoelen zijn dan ook vrijwel gelijk aan die van de online cursus, al zal in deze masterclass de stof natuurlijk veel uitgebreider en diepgaander aan bod komen.

Op aanvraag

Inleiding

Met name geldt deze verdieping voor het op een meer formele, wiskundige manier kennis nemen van het Bayesiaanse denken. Daarbij komen zaken ter sprake als het inschatten van de Prior Odds, het in de praktijk leren hanteren van de Likelihood Ratio als uitdrukking van bewijskracht, het herkennen van afhankelijkheden tussen de bewijsmiddelen, en het toepassen van de rekenregel van Bayes, ook voor meer dan twee hypotheses. Het verschil met de zeer vergelijkbare masterclass Forensisch Redeneren op Bayesiaanse grondslag voor de strafrechtadvocatuur (2019091112) betreft eigenlijk voornamelijk de keuze van de voorbeelden. Voor strafrechtadvocaten kan het nuttig zijn om vooral kennis te nemen van zaken waarbij een veroordeling aantoonbaar onterecht, of althans onvoldoende onderbouwd was. In deze masterclass zijn de voorbeeldzaken meer divers.

Uitgangspunten

Centraal in het strafrecht staat de bewijsvoering, waarbij door rechters en aanklagers de bewijsmiddelen worden gewogen en gecombineerd. Omdat de magistratuur hiervoor geen systematische aanpak hanteert, maar vaak op louter intuïtieve, confirmerende wijze te werk gaat, bevat de bewijsvoering regelmatig ernstige fouten, waaronder soms ook de beruchte Prosecutor’s Fallacy.  Het is voor de magistratuur van cruciaal belang om deze fouten te leren herkennen, en om te leren hoe de bewijsvoering op een systematische en correcte wijze moet worden aangepakt. De Bayesiaanse methodiek stelt u als rechter of aanklager in staat een logisch correcte en kwantitatieve weging van de bewijsmiddelen te maken.

De masterclass wordt gegeven door Frans Alkemade, een expert in forensisch redeneren wiens Bayesiaanse analyses, gemaakt in opdracht van OM of verdediging, de laatste jaren een rol hebben gespeeld in een aantal geruchtmakende strafzaken.[1]

Aan bod komen onderwerpen als: welke rol speelt het begrip waarschijnlijkheid in de bewijsvoering, en op welke logisch correcte wijze hangen waarschijnlijkheid en bewijskracht samen? Hoe kunnen hypotheses zodanig worden opgesteld dat het mogelijk wordt om alle bevindingen van een zinnige bewijskracht te voorzien? Hoe kunnen die afzonderlijke bewijskrachten worden gecombineerd tot een consistent eindoordeel over de waarschijnlijkheidsverhoudingen van de afzonderlijke hypotheses? Kortom: Hoe kun je correct redeneren met louter waarschijnlijkheden als uitgangspunt? Met behulp van voorbeelden uit echte rechtszaken leert u de basiskennis aangaande het herkennen van redeneerfouten en het correct toepassen van forensisch redeneren.

Het hierbij gehanteerde Bayesiaanse model is in principe wiskundig van aard, maar de uitgangspunten van dat model vormen – ook zonder enige expliciete berekening – op zichzelf al een krachtig mentaal gereedschap voor strafrechtelijke waarheidsvinding. Enkele basiselementen van een correcte manier van redeneren zijn:

  • Het nadenken over de manier waarop de verdachte in eerste instantie in beeld is gekomen als mogelijke dader van het delict. Wat was de eerste reden of aanleiding voor verdenking? Het antwoord op deze vraag kan een zogenoemde prior probability (kortweg prior) opleveren. Soms is die prior veel sterker of zwakker dan aanvankelijk was ingeschat, waardoor ook de uiteindelijke waarschijnlijkheid van het schuldscenario veel lager of hoger uitkomt.
  • Het nadenken over (wellicht meerdere) schuld- en onschuldscenario’s. Vaak wordt verzuimd om de mate waarin het bewijs past bij het ene scenario af te zetten tegen de mate waarin het bewijs past bij het andere scenario. Het expliciteren van een correcte, symmetrische manier van denken, kan tot nieuwe inzichten leiden. Wellicht is bepaald bewijs minder of juist meer belastend dan je op het eerste gezicht zou denken.
  • Het systematisch leren zoeken naar ontlastende of belastende feiten en omstandigheden die soms in het dossier aanwezig zijn zonder dat ze direct in het oog springen. Bepaalde voor de zaak relevante coïncidenties worden bijvoorbeeld pas zichtbaar als men kennis heeft genomen van (en heeft geoefend met) het begrip Likelihood Ratio.
  • Het leren herkennen van de Prosecutor’s Fallacy.
  • Het leren vermijden van foutieve parafrases van forensische conclusies zoals die bijvoorbeeld door het NFI worden gerapporteerd.
  • Etc.

Aan het einde van de masterclass heeft u inzicht gekregen in het werken met de Bayesiaanse methodiek en bent u zelfstandig in staat om de hieronder weergegeven definitie van bewijskracht en de bijbehorende rekenregel van Bayes toe te passen op de bewijsmiddelen in uw dossier:

 

{kans op het bewijsmiddel uitgaande van schuld}

Bewijskracht = Likelihood Ratio =    ——————————————————————–

{kans op het bewijsmiddel uitgaande van onschuld}

 

Rekenregel van Bayes:          Posterior Odds    =     Prior Odds    x     Likelihood Ratio

Leerdoelen

  • U leert wat de definitie van prior odds is, en hoe u deze zou kunnen inschatten.
  • Aan de hand van de Bayesiaanse methodiek leert u hoe u de (individuele of gecombineerde) bewijskracht ( = LR) van bewijsmiddelen kunt inschatten.
  • U leert het basisconcept van een Bayesiaanse analyse: bij het in rekening brengen van elk volgend bewijsmiddel wordt de waarschijnlijkheidsverhouding van de in competitie zijnde hypotheses bijgesteld volgens de rekenregel van Bayes.
  • Met behulp van deze methodiek bent u, als alle bewijsmiddelen in rekening zijn gebracht, in staat een schatting te maken van de uiteindelijke a-posteriori waarschijnlijkheidsverhouding van de hypotheses.
  • U leert herkennen waar de bewijsvoering van verdediging, OM en/of rechtbank niet correct is uitgevoerd.

Key Facts

Docent:           dr. Frans Alkemade, forensisch statisticus

Taal:                Nederlands

Kosten:           € 1.500,– ex. BTW

Duur:               1 dag (09:00 – 17:00 uur), inclusief lunch en borrel

Locatie:           Mandeville Business School | Westhaven 12, Gouda

Minimumaantal deelnemers: 5

* Aanbevolen voorkennis: Online course Forensisch Redeneren op Bayesiaanse grondslag voor advocaten  (20190191111)

[1] Alkemade is o.a. als deskundige betrokken geweest bij De zes van Breda, De Oosterlandse brandstichtingen, en Nicole van de Hurk. Hij trad op voor de verdediging in o.a. een cocaïne smokkelzaak en een zwart-geld zaak. In deze beide zaken heeft de rechtbank vervolgens de verdediging gevolgd. Ook heeft Alkemade voor de verdediging gerapporteerd in de zaak van de Rosmalense Flatmoord. In deze zaak (die op dit moment bij de HR ligt) heeft de ACAS vervolgens tot heropening van het onderzoek geadviseerd.

Website by Webroots